+ Yeni Konu aç
Toplam 2 adet sonuctan sayfa basi 1 ile 2 arasi kadar sonuc gösteriliyor

Konu: Zincirleme İsim Tamlaması

  1. #1
    Kung - ait Kullanıcı Resmi (Avatar) Profilim

    Üyelik tarihi
    08 Kasım 2012
    Yaş
    30
    Mesajlar
    2.543
    Seslenenler
    0 Mesaj(lar)
    Etiketleyenler
    0 Konu(lar)
    Aldığı Beğeni
    0
    Verdiği Beğeni
    0

    Standart Zincirleme İsim Tamlaması

    Zincirleme İsim Tamlaması:
    En Az Üç İsmin Bir Araya Gelerek Oluşturduğu İsim Tamlamasıdır.
    ÖRNEK:
    Bahçenin Kapısının Kolu.
    Köyün Kuzularının Çobanı?.


    • Bahçe kapısının anahtarını cebinden düşürdü.
    • Çevre yolunun ağaçlandırma çalışmaları tamamlandı.
    • Dağ rüzgârlarının mutluluk veren şarkısı eşliğinde piknik yaptık.
    • Dünya kadınlar gününüz kutlu olsun.
    • İstanbul?un insanları canından bezdiren sorunları bitmek bilmiyor.
    • Karadeniz?in köpüklü dalgaları sahile vuruyordu.
    • Macera romanlarının okuyucusu çoktur.
    • Okulun beton duvarları yıkıldı yıkılacak.
    • Saka kuşunun ötüşü çok hoştu.
    • Sel felaketinin sonuçlarını telafi etmek için uğraşıyoruz.

    ? Bahçe kapısının boyası
    ? Vazodaki çiçeğin cinsi
    ? Elbisenin kumaşının deseni
    ? Kitabın sayfasındaki resim
    ? Televizyondaki Dizinin adı

    ZİNCİRLEME İSİM TAMLAMASI:
    *İkiden fazla isimden oluşan
    isim tamlamalarıdır.
    *Bu tür tamlamalarda;
    tamlayan, tamlanan yada her ikisi birden isim tamlaması olabilir.

    Masa örtüsünün kenarı (Masa,örtü,kenar)
    (Tamlayanı isim tamlamasından oluşmuş, zincirleme isim tamlaması)

    Evin mutfak dolabı (Ev,mutfak,dolap)
    (Tamlananı
    isim tamlamasından oluşmuş, zincirleme isim tamlaması)

    Devlet hastanesinin doktor odası
    (Tamlayanı da tamlananı da isim tamlamasından oluşmuş, zincirleme isim tamlaması)

    elma ağacının yaprağı
    akşam saatlerinin serinliği
    sel felaketinin sonucu
    isim tamlamasıyla ilgili cümleler

    1- BELİRTİLİ AD TAMLAMASI: Bu tamlamalarda tamlayan da tamlanan da tamlama eki alır.
    ÖRNEK
    Çocuğ-un kazağ-ı
    Ev-in gelir-i
    Eima-nın yeşil-i
    Kapı-nın tokmağ-ı
    Konu-nun görüşülme-si
    Ev-in oda-sı

    UYAR 1: ?Su ve ne? sözcükleri tamlayan oldukların*da ?n? kaynaştırma ünsüzü yerine ?y? kaynaştırma ünsüzünü alır.
    ÖRNEK Suyun sesi Neyin nesi
    UYARI 2: Belirtili ad tamlamalarında tamlayan söz*cük kişi zamiri de olabilir. Bu tamlamalarda tamlama eklerinin yerini iyelik ekleri alabilir.
    ÖRNEK Benim kalemim
    2- BELİRTİSİZ AD TAMLAMASI: Bu tamlamalarda yalnızca tamlanan sözcük ?-ı, -i, -u, -ü? tamlayan ek*lerinden birini alır. Tamlayan sözcük ek almaz, yalın haldedir.
    ÖRNEKÇocuk araba-sı
    Belirtisiz ad tamlamaları türlü anlamlarda ve görev*lerde kullanılmaktadır:
    a- Belirtisiz ad tamlamalarının çoğu tür gösterir.
    ÖRNEK Yolcu tren-ıYemek masa-sı Okul çanta-sı
    b- Yiyecek ve içeceklerin neden yapıldığını Yaprak dolma-sı Ayva reçel-i Portakal su-y-u
    c- Tamlayan kişi ve yer adı olursa, çıkış yerlerini ve yetiştikleri yerleri gösterir
    ÖRNEK Ankara koyun-u
    d- Yer adı olarak kullanılan ve çoğu bileşik sözcük olan belirtisiz ad tamlamaları da vardır:
    ÖRNEK Kuşada-sı Adapazar-ı
    e- Zaman gösteren sayı adları, belirtisiz ad tamlama*sı biçiminde kullanılır.
    93 harb-i 1975bahar-ı
    f- Belirtisiz ad tamlamaları gazete, dergi, kurum, gün, ay bildiren ad takımları kurar.
    ÖRNEK iş Banka-sı Salı gün-ü Nisan ay-ı
    g- Bazı meslek adları, belirtisiz ad tamlaması şeklin*dedir.
    Edebiyat öğretmen-i
    h- Ulus adları belirtisiz ad tamlamaları kurar ve o ulusla olan ilgiyi belirtir.
    ÖRNEK Çin mutfağ-ı Alman bira-sı
    ı- Eylemsilerle (mastarlarla) de belirtisiz ad tamlama*ları kurulabilir.
    ÖRNEK Düşünme pay-ı
    i- Belirtisiz ad tamlamaları, zincirleme ad tamlamala*rında da kullanılır. Bu durumlarda, belirtisiz ad tamla*ması, tamlayan ya da tamlanan görevini üstlenir.
    ÖRNEK Annemin telefon görüşmesi Muhtarın ker*** evi
    3- TAKISIZ AD TAMLAMALARI: Tamlayan ve tam*lananın ek almadan oluşturduğu tamlamalardır. Sıfat tamlamalarıyla karıştırılmamalıdır.Takısız ad tamlamaları türlü anlamlarda ve görevler*de kullanılır:
    a- Tamlayan sözcük, tamlanan sözcüğün neden ya*pıldığını belirtir.ÖRNEK Yün çorapTahta masaCam bardakÇelik tencere
    b- Takısız ad tamlamalarında tamlayan sözcük, tam*lanan sözcüğün neye benzediğini, mecazlı olarak gösterir.ÖRNEKElma yanakKiraz dudakDev adam
    c- Yer adlarının bir kısmı, takısız ad tamlaması şeklin*dedir. Genellikle bileşik yazılır
    ÖRNEK Çankaya Beşiktaş Galatasaray
    d-Takısız ad tamlamaları akrabalık adları kurar.
    ÖRNEK Kız kardeş Erkek kardeş
    e- Takısız ad tamlamaları şeklinde kurulmuş deyim*ler de vardır.
    ÖRNEK Kepçe kulak
    4-ZİNCİRLEME AD TAMLAMALARIYa tamlayan ya tamlanan ya da her ikisi de birer ad tamlaması olan yani içinde birden çok ad tamlaması bulunan tamlamalardır. Tamlayan ya da tamlanan birden fazla sözcükten oluşur.
    ÖRNEK Ev-in bahçe kapı-s-ı Ayşe?nin abla-sı-nın gece elbise-s-i Çocuk pudra-sı-nın kutu-su-nun kapağ-ı
    AD TAMLAMALARINDA ARAYA SÖZCÜK GİRİŞİ
    Belirtili ad tamlamalarında tamlayan sözcükle tamla*nan sözcük arasına sözcük girebilir.
    ÖRNEK Öğrenciler-in ders çalışma gibi bir görev-i de var*dır.
    UYARI 1: Zincirleme ad tamlamalarında da araya sözcük girebilirken, belirtisiz ve takısız ad tamlamala*rında araya sözcük girmez.
    UYARI 2: Mastarlar (isim fiiller) ad tamlamalarında hem tamlayan hem de tamlanan olarak kullanılır.
    ÖRNEK Telefon konuşması Görüşmenin sonu
    UYARI 3: Ad tamlamaları bazen bir adı niteleyerek sıfat görevi üstlenebilir.
    ÖRNEK Senin dolaştığın yollar?Senin dolaştığın? belirtili ad tamlaması ?yollar? adı*nın sıfatı olarak kullanılmıştır.
    UYARI 4: Ad tamlamalarının içinde sıfat bulunursa böyle tamlamalara karma tamlama denir.
    ÖRNEK Yeşil köşkün lambasıAğacın solgun yaprakları
    UYARI 5: Ad tamlamalarında tamlayan düşebilir.
    ÖRNEK (Onun) gömleği yırtılmış.
    AD TAMLAMALARINDA SÖZCÜKLERİN YER DEĞİŞTİRMESİ
    Türkçedeki ad tamlamalarında ilk sözcük tamlayan ikinci sözcük ise tamlanan olarak kullanılır. Özellikle şiirde bu kullanımın bazen değiştiği ve tamlananın önce, tamlayanın ise sonra kullanıldığı görülür.
    ÖRNEK Üstüme bir kurşun doğruldu sandım Rüzgar beline dolandığında bir dalın. Kasketimi eğip üstüne acılarımın Patlamıştı tekeri kamyonun
    Tamlamalarla Ilgili çalişma Sayfasi
    TAMLAMALAR
    1-Aşağıdaki cümlelerdeki sıfat tamlamalarını bulunuz.
    a) Filmdeki olaylar, Bulgaristan sınırında geçiyor.
    b) Sanatçı, ilk sergisini önümüzdeki hafta İstanbul?da açacak.
    c) Belediye kaçak yapıya izin vermez.
    d) Gittiğiniz yer çok kalabalıkmış.
    e) Kış günleri sazlı sözlü eğlenceler düzenleniyor burada.
    2- Aşağıdaki cümlelerdeki adlaşmış sıfatları bulunuz.
    a) Ahmet Bey, eskilere saydı duyan biridir.
    b) Zenginlerle arkadaşlık etmek hoşuna giderdi.
    c) Büyükler gençlerden çok şey bekliyor.
    d) Sıcaklar bastırmadan okullar tatile girdi.
    e) Orhan Veli şiirlerinde garipleri ele almıştır.
    3- Aşağıda verilen kelimeleri karşısında belirtilen tamlamalarda cümlede kullanınız.
    Örnek: güzel (sıfat tamlaması): Hilal güzel saçlarını kestirmek istemiyordu.
    a) Korku (belirtisiz isim tamlaması):
    b) Hangi (sıfat tamlaması):
    c) Yorgun (sıfat tamlaması):
    d) Televizyon (belirtili isim tamlaması):
    e) Savaş (belirtisiz isim tamlaması):
    f) Çelik (takısız isim tamlaması):
    g) Bahçe (zincirleme isim tamlaması):
    4- Aşağıdaki cümlelerdeki altı çizili tamlamaların çeşidini yazın ve cümlede hangi görevde kullanıldığını belirtiniz.
    a) Macera romanlarının okuyucusu her yıl biraz daha artıyor.
    b) Bu işi yapan onun kardeşidir.
    c) Bahar gelince, köşkün büyük bahçesinde çiçekler açardı.
    d) En büyük arzusu salonu geniş bir eve sahip olmaktı.
    e) Yardımları dağıtırken fakir insanları düşünelim.
    5- Aşağıdaki cümlelerdeki isim tamlamalarının bulup çeşitlerini yazınız.
    a) Akıllılık, başkalarının sözüyle hareket etmediğini bilmektir.
    b) Telefon numaralarını aklımda tutamam.
    c) Vatan sevgisinin yüceliğini herkes benliğinde duyar.
    d) Yörük çadırında yemekler tahta kaşıkla yeniyordu.
    e) Ayağının altına muz kabuğu koymuşlar.
    6- Aşağıdaki cümlelerde altı çizili tamlamaların çeşidini yazınız.
    a) Çil çil altınlar bulacağımızı sanmıştık.
    b) Ben bu çocukların hepsini de yakından tanırım.
    c) Gönderdiğim mektup geri geldi.
    d) Amasya?nın en tanınmış meyvesi elmadır.
    e) Bahçenin köşesinde bir demir kapı vardı.
    7- Aşağıdaki kelimelere yapım-çekim ekleri getirerek karşılarında belirtilen çeşitte tamlamalar oluşturup cümlede kullanınız.
    a) Bahçe-büyük (sıfat tamlaması):
    b) Ev-genç (sıfat tamlaması):
    c) Kolye-gümüş (takısız isim tamlaması)
    d) Tablo-duvar (sıfat tamlaması):
    e) Tuş-telefon (belirtili isim tamlaması):
    f) Motor-arıza-araba (zincirleme isim tamlaması):
    g) Koku-çiçek (belirtisiz isim tamlaması):
    8- Aşağıdaki cümlelerde sıfat-fiil görevinde olan kelimeleri bulunuz.
    a) Beklenmedik olaylar canımı sıkıyordu.
    b) Görünmez kaza diye buna derler.
    c) Kıyıya vurmuş balıklar yenmez.
    d) Dün yazılan mektubu bugün atabildim.
    e) Kışın yakacak odun bile bulamamıştı.
    f) Ahmet Dede öpülesi elleri olan bir insandır.
    g) Mağazadaki bazı yazar kasalar bozulmuş.
    9- ?Tencere? kelimesiyle yapılan tamlamaların çeşidi ile bu tamlamaların cümle içindeki görevini yazınız.
    a) Tencere kapağı bir türlü kapanmıyordu.
    b) Tencerenin dibi çok fazla kararmış.
    c) Annem yeşil tencereyi eskiciye sattı.
    d) Pazarlamacıdan aldığı çelik tencereyi geri vermek istedi.
    e) Tencerenin siyah kulpu düşmüş.
    10- Ey bu topraklar için toprağa düşmüş asker!
    Gökten ecdat inerek öpse o pak alnı, değer.
    Ne büyüksün ki kanın kurtarıyor tevhidi,
    Bedrin arslanları ancak bu kadar şanlı idi.
    Sana dar gelmeyecek makberi kimler kazsın?
    ?Gömelim gel seni tarihe? desem, sığmazsın.
    Hercümerc ettiğin edvara da yetmez o kitap,
    Seni ancak ebediyyetler eder istiab.
    Yukarıdaki şiirde olan tamlamaları bulup karşılarına yazınız.
    Sıfat tamlaması:
    Sıfat tamlaması:
    Sıfat tamlaması:
    Belirtili isim tamlaması:
    11- Aşağıdaki cümlelerdeki boş yerlere karşılarında belirtilen çeşitte tamlama olacak şekilde uygun kelimeler yazınız.
    a) Vapurda ????? yer bulmak çok zordu. (sıfat tamlaması)
    b) Ali köyünün ???.. özlemişti. (belirtili isim tamlaması)
    c) Afganistan?daki savaşta füzeler???? gemilerinden atılıyor. (belirtisiz isim tamlaması)
    d) Hırsızlar ???.. kasayı açmayı başarmışlardı. (takısız isim tamlaması)
    e) Doğanın ????. güzelliği gözler önüne serilmişti. (karma tamlama)
    İsim tamlaması nedir? İsim tamlaması çeşitleri ve örnekleri

    İsim tamlamasının tanımını, çeşitlerini ve örnekleme usulü detaylı bilgileri aşağıda bulabilirsiniz.
    İsim Tamlaması Nedir?
    Bir ismin başka bir isim veya isimler tarafından tamlanmasına isim tamlaması denir.
    İsim tamlamalarında iki öge vardır:
    1-Tamlanan: Asıl anlatılmak istenen varlıktır. Asıl öge tamlanandır.
    2-Tamlayan: Asıl ögeyi tamlayan yardımcı ögedir.
    İism tamlaması 4 türden oluşmaktadır. Bunlar sırasıyla şunlardır:
    1. Takısız İsim Tamlaması
    2. Belirtisiz İsim Tamlaması
    3. Belirtili İsim Tamlaması
    4. Zincirleme İsim Tamlaması
    İsim tamlama türleri arasında ?Takısız isim Tamlaması?na da yer verilmiştir. Ancak son yıllarda bu tamlama biçimi tartışılır hale gelmiştir. Çünkü tamlayan kelimenin isim olmaktan ziyade, tamlanan kelimenin yapısından bahsettiğinden dolayı listeye alınmamaktadır. Örneklerden de daha iyi anlaşılacaktır.
    1-Takısız İsim Tamlaması: Tamlayanın ve tamlanının ek almadığı tamlama biçimidir.
    Takısız İsim Tamlaması Örnekleri:
    Altın kolye,
    Gümüş yüzük
    Plastik bidon,
    Tanta kaşık
    Cam vazo,
    Yün kazak gibi.

    Örneklernden de anlaşılacağı gibi tamlayan kelime tamlananın neden yapıldığından bahsetmektedir.
    Demir kapı derken kapının neden yapıldığını demir kelimesi belirtmektedir.
    2-Belirtisiz İsim Tamlaması: Tamlayanı ek almayan, tamlananı ek alan tamlama biçimidir.
    Belirtisiz İism Tamlaması Örnekleri:
    Okul yol-u,
    Öğretmen çeket-i,
    Baba ocağ-ı,
    para üst-ü
    pazar çanta-s-ı (ünlüyle biten kelimeler kaynaştırma -s ünsüzünü alırlar)
    Öğrenci çanta-s-ı gibi.

    3-Belirtili İsim Tamlaması: Tamlayanı ve tamlananı ek alan tamlama türüdür.
    Belirtili İsim Tamlaması Örnekleri:
    Köy-ün orman-ı,
    Ağac-ın dal-ı,
    Defter-in fiyat-ı,
    Ali?-n-in çanta-s-ı, (her iki kelime de kaynaştırma ünsüzü almıştır.)
    Bina-n-ın çatı-s-ı,
    Dünya-n-ın orta-s-ı gibi.

    4-Zincirleme İsim Tamlaması: Bir ismi birden fazla ismin tamlamasıyla oluşan tamlama türüdür.
    Zincirleme İsim Tamlaması Örnekleri:
    Not : Zincirleme isim tamlamasından birden fazla tamlama vardır.
    Bahçe kapısı bir tamlamadır.
    Evin bahçe kapısı dediğimiz zaman bir tamalama daha oluşmakta.
    Okul müdürünün makam odası
    Öğretmen çeketinin düğmesi ? gibi.
    Şimdi verilen örneklerde eklere bakalım
    Öğretmen çeketinin kolu
    Öğretmen not defteri
    Babamın amcasının eşi
    Burada tamlamayı oluşturan kelimeler duruma göre ek almışlardır.
    Not : Tamlamayı oluşturan kelimeler arasına sıfat girebilir. Tamlama yine özelliğini korur.
    Çocuğun çantasının kilidi kırılmış. (Zincirleme isim tamlaması)
    Çocuğun eski çantasının kilidi kırılmış.(Zincirleme isim tamlaması)
    Bu tamlamada bir de sıfat tamlaması oluşmuştur.
    Takısız isim tamlamalarında sıfat sadece tamlayan önüne gelir.
    Demir testere-Eski demir testere
    Kağıt helva-Renkli çelik kapı gibi

  2. #2
    #Respect - ait Kullanıcı Resmi (Avatar) Profilim

    Üyelik tarihi
    30 Ekim 2012
    Yaş
    25
    Mesajlar
    25.201
    Seslenenler
    1 Mesaj(lar)
    Etiketleyenler
    0 Konu(lar)
    Aldığı Beğeni
    1
    Verdiği Beğeni
    0

    Standart Zincirleme İsim Tamlaması

    Teşekkürler

Konu Bilgileri

Bu Konuya Gözatan Kullanıcılar

Şu anda 1 kullanıcı bu konuyu görüntülüyor. (0 kayıtlı ve 1 misafir)

Bookmarks

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Yok
  • Cevap Yazma Yetkiniz Yok
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok
  •  

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 261 262 263 264 265 266 267 268 269 270 271 272 273 274 275 276 277 278 279 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289 290 291 292 293 294 295 296 297 298 299 300 301 302 303 304 305 306 307 308 309 310 311 312 313 314 315 316 317 318 319 320 321 322 323 324 325 326 327 328 329 330 331 332 333 334 335 336 337 338 339 340 341 342 343 344 345 346 347 348 349 350 351 352 353 354 355 356 357 358 359 360 361 362 363 364 365 366 367 368 369 370 371 372 373 374 375 376 377 378 379 380 381 382 383 384 385 386 387 388 389 390 391 392 393 394 395 396 397 398 399 400 401 402 403 404 405 406 407 408 409 410 411 412 413 414 415 416 417 418 419 420 421 422 423 424 425 426 427 428 429 430 431 432 433 434 435 436 437